İklime Uyum Yatırımları, Kentlerde Sel ve Sıcaklık Riskini Azaltmalı

TMMOB Peyzaj Mimarları Odası, 9–20 Kasım’da Antalya’da düzenlenen COP31’e, peyzajın iklim değişikliğine uyum planlarına ve yatırım kararlarına dâhil edilmesi çağrısıyla katılıyor. Konferansın iki haftasında da Uluslararası Peyzaj Mimarları Federasyonu (IFLA) delegasyonunda yer alacak Oda, federasyonun COP31 Pozisyon Belgesi’nde yer alan önerileri Türkiye’deki planlama ve uygulama süreçleri açısından gündeme taşıyacak. Oda Başkanı Özay Yerlikaya, iklim risklerinin imar ve yatırım kararları alınırken gözetilmesi ve yerel yönetimlerin uyum finansmanına erişiminin güçlendirilmesi gerektiğini vurguladı.

Türkiye’nin ev sahipliğinde Antalya’da düzenlenen Birleşmiş Milletler İklim Değişikliği Konferansı’nda (COP31) iklim taahhütlerinin uygulamaya nasıl geçirileceği ve bu uygulamaların nasıl finanse edileceği tartışılıyor. Uluslararası Peyzaj Mimarları Federasyonu’nun (IFLA) COP31 için yayımladığı pozisyon belgesi, bu tartışmayı kentlerin, kıyıların ve su havzalarının nasıl planlandığına bağlıyor. Belge, yağmur suyunu tutan, aşırı sıcakların etkisini azaltan ve ekosistemleri koruyan peyzajların, iklim değişikliğine uyum için gerekli altyapının bir parçası olarak ele alınmasını öneriyor.

İKLİME UYUM İMAR VE YATIRIM KARARLARI ALINIRKEN BAŞLAR

TMMOB Peyzaj Mimarları Odası Yönetim Kurulu Başkanı Özay Yerlikaya, planlama kararlarının iklim risklerini doğrudan etkilediğini belirterek şunları söyledi: “Bir dere koridorunun korunup korunmayacağına, bir mahallenin ne kadarının geçirimsiz yüzeylerle kaplanacağına ya da insanların sıcak günlerde gölgeye erişip erişemeyeceğine ilişkin kararlar, o kentin sel ve aşırı sıcaklara ne ölçüde açık olacağını belirler. Bu yüzden iklime uyum, imar planı hazırlanırken ve yatırım bütçesi belirlenirken başlar. COP31’de savunduğumuz yaklaşım, peyzaj mimarlarının bu kararlara en başından katılması ve belediyelerin iklim risklerine en açık mahallelerden başlayarak uygulama yapabilecek teknik ve mali kapasiteye kavuşmasıdır. Yatırımın başarısını da ne kadar yağmur suyunun tutulduğu, gölgeye erişimin nerelerde arttığı ve bu iyileşmelerden kimlerin yararlandığı üzerinden değerlendirmeliyiz.”

UYUM FİNANSMANI YERELDE UYGULANABİLİR PROJELERE YÖNLENDİRİLMELİ

IFLA’nın pozisyon belgesi, doğa temelli çözümlerin ulusal uyum politikalarına, kentlerin iklim eylem planlarına ve yatırım programlarına birlikte yansıtılmasını öneriyor. Bu yaklaşımda su yönetimiyle yeşil alan planlamasını bir araya getiren mavi-yeşil altyapı sistemleri öne çıkıyor. Yağmur suyunu geçici olarak tutabilen parklar, suyun toprağa sızmasına olanak veren yüzeyler ve birbirine bağlanan yeşil alanlar, mevcut kent dokusunda uygulanabilecek örnekler arasında yer alıyor. Belge, yerel yönetimlerin iklim finansmanına erişiminin güçlendirilmesini ve yatırımların iklim risklerine daha fazla maruz kalan toplulukların ihtiyaçları gözetilerek planlanmasını istiyor. Uygulamaların etkisinin ölçülebilir göstergelerle izlenmesi de belgenin önerileri arasında bulunuyor.

İKLİM, BİYOLOJİK ÇEŞİTLİLİK VE ARAZİ İÇİN ORTAK YAKLAŞIM

IFLA, iklim değişikliği, biyolojik çeşitlilik kaybı ve arazi bozulmasıyla mücadelede peyzajın ortak bir çalışma alanı olarak ele alınmasını savunuyor. Bir su havzasının korunması, su yönetimini ve taşkın riskini etkilerken doğal yaşam alanlarının sürekliliğine de katkı sağlayabiliyor. Federasyon, iklim değişikliği, biyolojik çeşitlilik ve çölleşmeyle mücadeleye ilişkin üç Rio Sözleşmesi arasında ortak bir yaklaşım geliştirilmesini desteklemek üzere Uluslararası Peyzaj Sözleşmesi oluşturulması çağrısını COP31’e taşıyor.

PEYZAJ MİMARLARI ODASI COP31’İN İKİ HAFTASINDA DA YER ALACAK

TMMOB Peyzaj Mimarları Odası, üyesi olduğu IFLA ile konferans boyunca ortak etkinlikler düzenleyecek. Oda temsilcileri ayrıca farklı kurumların oturumlarında konuşmacı ve moderatör olarak görev alacak, uluslararası paydaşlarla görüşmeler yapacak. Bu çalışmalarda iklim politikalarının mekânsal planlamaya yansıtılması, doğa temelli çözümlerin yerelde yaygınlaştırılması ve belediyelerin iklim uyum projelerini hayata geçirebilmesi için gereken teknik ve mali desteğin güçlendirilmesi ele alınacak.

Oda, IFLA ile yürüttüğü iş birliğini COP31 sonrasında da sürdürerek uluslararası iklim politikaları ile Türkiye’deki planlama, tasarım ve uygulama süreçleri arasında kalıcı bir bağ kurmayı hedefliyor.